De spanning tussen centraal en lokaal bij decentralisering van sociaal beleid

Associate lector Capabilities in Zorg en Welzijn Erik Jansen en senior onderzoeker Annica Brummel, beide verbonden aan de Werkplaats Sociaal Domein Arnhem en Nijmegen, hebben met Mara Yerkes van de Universiteit Utrecht en Jana Javornik van de Universiteit van Leeds in het internationale wetenschappelijke journal Social Policy and Administration een artikel gepubliceerd met als titel “Central-local tensions in the decentralization of social policies: Street-level bureaucrats and social practices in the Netherlands.

Dit artikel gaat over de spanning tussen niveaus in de implementatie van beleid in het sociaal domein en wat dat teweeg brengt bij professionals, bekeken vanuit het perspectief van de capability benadering. Hierbij is gebruik gemaakt van gegevens die in de periode 2015-2019 verzameld zijn in Venlo vanuit de Werkplaats Sociaal Domein Arnhem en Nijmegen en in de periode 2018-2020 in Lingewaard vanuit het project MORE.

De conclusies van de studie zijn als volgt. Allereerst blijkt het perfect implementeren van centraal en landelijk geformuleerd beleid in het sociaal domein niet zomaar mogelijk. Denk hierbij aan de invoering van de Wmo en de decentralisaties.  Deze vereist namelijk dat er in verschillende stappen vertalingen naar lokaal niveau worden gemaakt zowel in beleidsvisie als in uitvoering. Die vertalingen kunnen echter alleen adequaat plaats vinden als er voldoende reflectieve ruimte is voor professionals (en deelnemende burgers) om zich te buigen over normatieve dilemma’s die voortkomen uit de frictie tussen de abstract geformuleerde visie en doelen van het centrale beleid en de concrete omstandigheden en gebeurtenissen in de dagelijkse praktijk. Kortom: een lerende praktijk. Er blijkt daarbij behoefte te zijn aan morele houvast voor het hanteren van deze fricties en dilemma’s. De capability benadering van onder andere Amartya Sen en Martha Nussbaum biedt daar conceptuele handvatten voor en vormt volgens professionals een geschikt professioneel-normatief kader voor het duiden van, reflecteren op en omgaan met kwesties in de uitvoeringspraktijk. Daarmee helpt deze benadering professionals en andere betrokkenen in de uitvoering om dezelfde taal te spreken en daarmee hun handelingsvermogen te vergroten om de centrale beleidsdoelen na te streven.

De volledige referentie is:

Jansen E, Javornik J, Brummel A, Yerkes MA. Central-local tensions in the decentralization of social policies: Street-level bureaucrats and social practices in the Netherlands. Soc Policy Adm. 2021;1–14. https://doi.org/10.1111/spol.12722

Voor meer informatie:

Erik.jansen@han.nl