Praktische handvatten voor optimaliseren online / blended onderwijs

Vandaag heb ik samen met Huib Langenberg een workshop gegeven voor de opleiding Pedagogiek waarin we met elkaar praktische handvatten hebben besproken die bruikbaar kunnen zijn bij het optimaliseren van het onderwijs voor het nieuwe studiejaar. In dit blogbericht deel ik de opzet van deze workshop en de praktische handvatten die we hebben gegeven ter inspiratie. Met de handvatten willen we docenten inspireren om in deze fase een behapbare stap te zetten richten het optimaliseren van onderwijs in de online/blended context.

Opleidingen oriënteren zich op het nieuwe studiejaar, de 1,5 meter campus en hoe ze het onderwijs – dat grotendeels online zal blijven plaatsvinden – verder kunnen optimaliseren zonder volledig te herontwerpen. Veelal is men afgelopen maanden fysieke lessen die in het rooster staan online gaan faciliteren via Microsoft teams (remote teaching), maar men stelt zich de vraag of deze sterk lesgecentreerde aanpak via het rooster wel past bij online onderwijs en welke mogelijkheden er zijn om te optimaliseren en/of meer asynchroon te gaan “lesgeven”.

De workshop was bedoeld om te inspireren en van elkaar te leren en vond plaats via een online bijeenkomst in Microsoft Teams. De slides van de workshop vind je hier. Uitgangspunten voor de workshop waren:

  • Practice what you preach: de workhop is tevens voor docenten een inspirerend voorbeeld hoe ze met simpele middelen interactiviteit en betrokkenheid van deelnemers kunnen vergroten binnen synchrone bijeenkomsten in MS Teams.
  • Het levert ideeën op die men in groepen na de workshop verder kan gaan uitwerken.
  • Leren van elkaars perspectieven staat centraal. We delen onze ervaring en ideeën en borduren voort op de ervaring en ideeën van de docenten.

De workshop bestaat uit 5 onderdelen:

Online introductie met een persoonlijke werkvorm
We vroegen deelnemers in de chat om zich voor te stellen middels de zin “Ik ben … en ik heb vanmorgen ontbeten….”. Vervolgens vroegen we de deelnemers om het meest originele of leuke antwoord in de chat van een thumbs-up te voorzien. Degene met de meeste thumbs-up mocht het kort toelichten. We kozen voor deze werkvorm om de voorstelronde kort te houden en om met een ontspannen en leuke sfeer te beginnen door ook iets persoonlijke in te brengen.

Terugkoppeling van HAN Brede ervaringen met online onderwijs
Huib heeft afgelopen maanden meerdere academies (zowel docenten als studenten) gesproken over online onderwijs en hun ervaringen daarmee en gaf daarover een korte terugkoppeling. Waar liggen de behoeftes van docenten en studenten?

Hoe vinden de deelnemers zelf dat online leren verloopt? Stemmen maar.
De deelnemers vulden in Microsoft Forms een korte vragenlijst in met een zestal stellingen (eens/oneens) waarover we met elkaar in gesprek gingen. Het gaat daarbij om stellingen zoals:

  • Ik vind dat mijn studenten goed met elkaar samenwerken in de online werkgroepen.
  • Ik heb het idee dat mijn studenten voldoende houvast ervaren bij het studeren online.
  • Ik heb een goed beeld waar mijn studenten staan in de ontwikkeling van de leerdoelen.

Ook vroegen we ze om aan te geven wat in de toekomst de ideale verhouding tussen online en face-to-face onderwijs zou kunnen zijn. Vervolgens lichtten we plenair een aantal stellingen eruit die overall met eens werden beantwoord en lieten we deelnemers toelichten wat er juist goed gaat en waarom. Ook stonden we stil bij enkele stellingen die overall met oneens werden beantwoord en zochten naar de vraag of behoefte die erachter lag. Deze interactie stelde mij in staat om de inhoud van dit gesprek te koppelen aan de handvatten die ik zou gaan presenteren.

Handvatten
Vervolgens presenteerde ik een vijftal handvatten voor het optimaliseren van het huidige online onderwijs. Mijn presentatie en voorbeeld daarbij is hier terug te kijken (alleen voor HAN medewerkers). De handvatten zijn gebaseerd op mijn eigen kennis en ervaringen met online en blended onderwijs, de vele lessons learned en tips&tricks die de laatste maanden zijn gedeeld en docenten die ik heb gesproken met hun vragen en behoeftes. Ik pretendeer met de handvatten niet volledig te zijn, maar ik denk dat juist deze handvatten in deze fase bruikbaar kunnen zijn voor docenten om een volgende stap richting optimalisering te zetten. Het wave model is geïnspireerd naar een voorbeeld in een blog van Estella Griffioen en verrijkt met de elementen uit het 3-3-5 model voor blended learning. De voorbeelden ter illustratie zijn gebaseerd op een deelopdracht die ik voor HBO-V deeltijd heb bekeken met de bril van de handvatten in het kader van een kennisdelingsbijeenkomst en ervaringen met het ontwerpen van online onderwijs voor de minor ISDC (nu Global Awareness).

 

Uiteen in breakoutrooms
Tot slot gingen de deelnemers in groepen uiteen om de bruikbaarheid van de handvatten te bespreken en of en zo ja, welke ideeën die geven bij het optimaliseren van het online onderwijs. Ook ging men in gesprek over het bepalen van wat voor hen de volgende stap zou kunnen/moeten zijn en wat daarvoor nodig is.

De workshop duurt in totaal 1,5 uur en de groep was 18 deelnemers groot. Dat is een mooi aantal, ook omdat we het interactief willen houden. Voor vragen over de workshop, neem gerust contact met ons op. (niels.maes@han.nl of huib.langenberg@han.nl)