Do’s and don’ts voor docenten bij synchroon hybride onderwijs

Door de komst van Covid-19 is er het laatste half jaar vooral online lesgegeven. In het nieuwe studiejaar 20/21 zien we dat er weer meer ruimte is om ook klassikaal les te geven op de instellingen. Echter, door de 1.5 meter afstandsregel blijft de capaciteit van een leslokaal klein en kan dus niet een gehele klas tegelijk in het lokaal. Daarom zien we dat veel instellingen de mogelijkheden onderzoeken om te werken met connected en/of hybride (virtual/remote) classrooms (zie ook de artikelen van Barend Last en Estella Griffioen) waarbij er een groep studenten in een lokaal aanwezig is, en een andere groep op afstand (hetzij in een ander lokaal, hetzij thuis) meekijkt met de les via een video stream.

Deze manier van synchroon lesgeven met een connected of hybride classroom kent zowel mogelijke voordelen (bijv. op gebied van flexibiliteit, inclusiviteit, connectie met werkveld en kans op besmettingen; zie ook Barend Last en Raes, 2019). Maar kent ook even zoveel uitdagingen (bijv. op het gebied van werkdruk docenten en ondersteuners, engagement studenten op afstand, verdelen aandacht over groepen, gelijkwaardigheid van de verschillende groepen en de investering in tijd en geld. Zie ook Barend Last, Wilfried Rubens en Raes, 2019). Bovendien is de impact van deze manier van lesgeven op de effectiviteit van het leren nog niet bekend. Daarom, waarschuwen een aantal van onze collega’s voor het (te) snel inzetten van deze synchroon hybride classrooms (zie ook Barend Last, Wilfried Rubens) en eerst goed na te denken of de leerdoelen niet te behalen zijn met andere (online) werkvormen.

Echter, in de praktijk moeten docenten op dit moment toch snel schakelen en zien we dat toch veel docenten en academies de connected/hybride classrooms gaat inzetten. Daarom hebben we (vanuit HAN project DLWO2021) aan de hand van een aantal bronnen (Barend Last, Universiteit Maastricht, Wilfried Rubens, Anna McCloon en Raes, 2019) een aantal do’s and dont’s op een rijtje gezet om, ondanks de eerder genoemde uitdagingen, toch zo goed mogelijk aan de slag te kunnen gaan met het synchroon lesgeven in een hybride classroom.

Do’s:

  • Denk goed na over je onderwijsontwerp en bereid je tot in de puntjes voor. Lesgeven in een connected of hybride classroom kost veel energie voor zowel docent als student, een goede voorbereiding kan dit enigszins verlichten.
  • Laat de les in de connected of hybride classrooms niet op zichzelf staan, maar maak het onderdeel van een groter blended onderwijsgeheel waarin studenten bijv. moeten voorbereiden door het bekijken van een kennisclip en/of na afloop een opdracht maken (Flipped classroom of blended leren).
  • Zorg dat je technische ondersteuning achter de hand hebt mocht er iets niet werken.
  • Zorg dat studenten voorbereid aan de les beginnen: Geef instructie over hoe studenten zich moeten voorbereiden qua inhoud (en hoe dit past in het geheel) maar ook wat ze nodig hebben om mee te doen in de hybride classroom (bijv. wifi, headset), hoe ze zich moeten gedragen en wat ze moeten doen bij problemen.
  • Experimenteer! Door de onderwijsvorm uit te proberen leer je de technologie kennen en leer je wat wel en niet werkt. Deel je bevindingen met collega’s.
  • Maak de lessen niet te lang maar houd het simpel, kort en bonding. Dit omdat de onderwijsvorm veel energie kost.
  • Zorg ervoor de studenten jou goed kunnen horen: Gebruik een goede microfoon en test het geluid aan het begin van de les (nota bene: dit is ook prettig voor slechthorende studenten die een ondertitel tool gebruiken).
  • Stel veel vragen en laat die door zowel F2F studenten als studenten op afstand beantwoorden: herhaal vragen van studenten zodat iedereen (ook online) de vraag kan horen.
  • Zorg ervoor dat studenten jou presentatie en wat je eventueel op een (white)bord schrijft goed kunnen zien. Deel bijv. de presentatie al via #OO of Teams of gebruik een online whiteboard waarbij iedereen mee kan kijken.
  • Vraag ook leerlingen die in de klas F2F aanwezig zijn een laptop mee te nemen, zodat de studenten tegelijkertijd en/of gezamenlijk (online) lesactiviteiten kunnen uitvoeren.
  • Activeer aan het begin van de les voorkennis door bijv. een quiz in te zetten (Raes, 2020) en wissel je instructie af met online activerende werkvormen (breakout rooms, stemtool of samenwerkomgeving).
  • Gebruik een chatkanaal of discussieforum zodat iedereen laagdrempelig vragen kan stellen. Handig is dan wel om een collega of een student te vragen de chat of het discussieforum te modereren.
  • Is er geen camera in je lokaal en wil je jou eigen device als laptop gebruiken? Let dan goed op of je wel goed zichtbaar bent: gebruik bijv. liever een tablet die je makkelijker mee kan nemen zodat je zichtbaar en hoorbaar blijft.
  • Gebruik kleine in-class groepen: maximaal 8 is in de klas is alleen goed te handelen.

Don’ts

  • Ga er niet vanuit dat studenten op afstand het onderwijs op dezelfde manier ervaren als de studenten in de klas: Dat doen ze niet, onderzoek heeft aangetoond dat ze zich snel op afstand en minder betrokken voelen.
  • Begin niet zonder goed na te denken over hoe lesgeven in een connected of hybride classroom werkt en wat er voor nodig is om goed onderwijs aan te kunnen bieden aan in zo’n setting aan zowel de groep in de klas als op locatie (dat betekent dus een stukje professionaliseren en goed voorbereiden).
  • Ga er niet vanuit dat elke student een goede wifi aansluiting heeft.
  • Voorkom dat je alleen bezig bent met de studenten in de klas, of alleen met de techniek. Studenten zullen dan sneller afhaken.
  • Verwacht en wil ook niet teveel: Het is een onderwijsvorm die veel energie kost. Houd het liever klein en simpel dan dat je teveel wil doen waardoor studenten afhaken.