Kan hier de kracht van Oost tevoorschijn komen?

Leestijd: 4 minuten

Een bijzonder plan met afvalhout

De drie zijn het erover eens: dit is niet zomaar een klein projectje. Het zou wel eens om grote aantallen kunnen gaan, behoorlijke volumes en waarom dan er geen toptalent bij betrekken? Zoals Piet Hein Eek exclusieve meubels maakt uit sloophout en een beste prijs weet te vragen voor z’n producten?

Maar juist omdat het, anders dan bij Piet Hein Eek, kan gaan om grote volumes, kent het plan heel eigen uitdagingen. Koen Vrielink van Lentekracht vertelt: “Hergebruik van A- en B-hout[1] staat ons voor ogen, en daarbij denken we aan meer dan slechts recycling tot spaanplaat. We willen er dingen, mooie, verkoopbare dingen van maken. Nu we kunnen starten met het Circulaire Ambachtscentrum Mooi Werk Nijmegen, ondersteund door rijkssubsidie die ons is toegekend bij een prijsvraag, zien we hier prachtige kansen.”

4.500 ton hout

Koen vervolgt: “We praten over een ruime 4.500 ton hout die nu op jaarbasis wordt afgevoerd voor biomassa of palletklossen. Het grootste deel komt uit milieustraat Dar, een kleiner deel betreft onverkoopbare meubels van kringloop Het Goed Nijmegen. Nee, zeker niet álles is geschikt om nieuwe producten van te maken. Maar we hopen toch op een substantieel volume voor een substantieel project.”

Businesscase

Koos van Dael, die samen met Koen het plan voor het Circulaire Ambachtscentrum ontwikkelde, licht toe: “Dit is het eerste project van het Circulaire Ambachtscentrum. Het woordje ‘ambacht’ zit erin. We willen werk bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, onder andere via leerwerktrajecten en we werken samen met de sociale werkvoorziening. Onze zoektocht wordt: welke producten van hergebruikt hout zetten we in de markt? Hoe doen we dat? Hier hebben we creativiteit nodig, ontwerpers. En we zullen goed kijken naar een kloppende, haalbare businesscase.”

Koen: “We zijn daarom heel blij met de betrokkenheid van de HAN. Student Tijn Craandijk (Ondernemerschap & Retailmanagement) wijdt zijn afstudeeronderzoek aan dit project en het opstellen van het businessmodel is één van zijn opdrachten. Koos en ik denken daarbij met hem mee.”

“In de prijs van producten op basis van virgin materialen is nog niet doorberekend wat de schade is aan het milieu, concurreer daar dus maar eens mee”

Landelijke randvoorwaarden

Juist in de transitie naar een circulaire economie blijkt dat businessmodel vaak een hele lastige. Jan Luijten, duurzaamheidsaanjager pur sang en vanuit de gemeente Nijmegen betrokken bij het project, weet daar alles van. Schakelen op diverse niveaus is hij gewend: van project tot gemeentelijk en provinciaal beleid. Realist is hij ook: “De transitie naar een circulaire economie staat werkelijk nog in de kinderschoenen, zeker in vergelijking met de energietransitie. We worstelen ermee dat de landelijke randvoorwaarden nog niet in orde zijn. Arbeid wordt zo zwaar belast dat je moet vermijden om die in te zetten. Dus afvoeren en laten verbranden of eventueel laagwaardig recyclen is vaak de enig financieel haalbare optie voor ondernemers. In de prijs van producten op basis van virgin materialen is nog niet doorberekend wat de schade is aan het milieu, concurreer daar dus maar eens mee. Wat ook nog geregeld moet worden voor producten van hergebruikte materialen, zijn ISO-certificering en garanties.”

“Een echt circulaire economie, zover zijn we nog niet, vult Koos aan. “Want daarin is essentieel dat je al bij het maken van goederen zoveel mogelijk uitgaat van herbruikbare componenten. Hier hebben we nog veel te doen.”

Triple helix

Jan: “Het zijn nu vooral organisaties uit het maatschappelijke middenveld die met verduurzaming aan de slag gaan. Ze gaan daarbij ‘in de stand van ondernemen’, zoals Dar, Het Goed en Stadsboom bij dit project doen, in de hoop dat de meer commerciële bedrijven hun voorbeeld volgen.”

“Het project van Tijn is bij uitstek een voorbeeld van wat je kunt doen in de triple helix van onderwijs, bedrijfsleven en overheid”

“Wat we moeten doen, is onze krachten bundelen. Massa maken, lobbyen, brede programma’s opstellen en uitvoeren. Dit is waar The Economic Board zich sterk voor maakt (Jan is hier civic entrepreneur cluster Slimme Duurzaamheid – red.). Nu werken we aan een metropoolregio in de plaats van de oude stadsregio van 18 Arnhemse en Nijmeegse gemeenten. Samen met bedrijven en kennisinstellingen als de Radboud Universiteit, Wageningen University & Research, Van Hall Larenstein en de HAN gaan we een circulaire regio vormen. Het project van Tijn is bij uitstek een voorbeeld van wat je kunt doen in de triple helix van onderwijs, bedrijfsleven en overheid.

De kracht van Oost

“En wat mij betreft”, besluit Jan, “trekken we toptalent aan bij dit project. Maken we niet alleen maar ‘iets’ van afvalhout, maar een topproduct. Iets unieks, waar ze vanuit Amsterdam en Eindhoven – de regio’s met hoogwaardige ecosystemen voor kenniswerkers en creatievelingen – naar komen kijken. De kracht van Oost die daar tevoorschijn komt, dat zou ik prachtig vinden.”

Met student Tijn Craandijk en Dar-directeur Bart de Bruin namen we een kijkje op locatie: de milieustraat van Dar. Hoe was het daar? Lees: ‘Kan sociaal design de brute houtpers vervangen?’ 

[1] A-hout is schoon en onbehandeld hout. B-hout bestaat uit geverfd, gelakt en verlijmd hout. C-hout is geïmpregneerd hout en daarmee het minst geschikt voor hergebruikstoepassingen.

Achtergrondinformatie:

VANG Huishoudelijk afval is het uitvoeringsprogramma van de rijksoverheid dat gemeenten helpt bij de transitie naar een circulaire economie. Jaarlijks stelt VANG via een prijsvraag financiering beschikbaar aan gemeenten om een Circulair Ambachtscentrum op te zetten. Een consortium van partijen heeft samen met de gemeente Nijmegen meegedaan aan deze prijsvraag. Het ingediende plan werd positief beoordeeld en Nijmegen kan, om te beginnen voor de duur van 1 jaar, aan de slag met het Circulair Ambachtscentrum.

 8 januari 2021

Janet Steenhuis