Een ongewone afstudeeropdracht in het circulaire domein

v.l.n.r. Tristan Nieuwenhuis, David Peters en Paul van Doorn

Interview met twee studenten en hun begeleider

Je afstudeeropdracht, je AOD, – dat is niet niks. Het is de bekroning op je opleiding, het eindwerkstuk waarin je laat zien wat je kunt. Niet iets om allerlei risico’s mee te nemen. Bouwkundestudent Tristan Nieuwenhuis (22) deed dat wel. Hij waagde een sprong in het onbekende en David Peters (26), student Bedrijfskunde, sprong met hem mee.

Kenden ze elkaar al? Helemaal niet. Ze bleken echter wondergoed te matchen. Hoe kwam dit allemaal zo? Tristan: Bij Bouwkunde aan de HAN is het gebruikelijk dat je afstudeert in tweetallen, soms een drietal. Mijn situatie was iets anders door ingehaalde toetsen en een naar voren geschoven minor het kwam erop neer dat ik uit mijn klas geen maatje meer had voor het afstuderen. Ik ben iemand die dan verder kijkt, ook naar oplossingen die ongebruikelijk zijn, buiten de gebaande paden. En ik kwam op het idee om af te studeren met een student van een andere opleiding, namelijk Bedrijfskunde.

Meer dan techniek
Dit idee sloot aan op de vraag die vanuit mijn eerdere stage bij Giesbers Ontwikkelen en Bouwen aan mij gesteld was, namelijk om de mogelijkheden van een servicemodel voor installaties in woningen te onderzoeken. Je kunt je dan helemaal verdiepen in wat het technisch allemaal vraagt om bijvoorbeeld warmtepompen niet meer te verkopen maar te verhuren en alle onderhoud te doen, ook vervanging van kapotte onderdelen, maar alleen daarmee kom je er niet. Want hoe zit het met de kosten, hoe organiseer je het, waar loop je juridisch tegen aan. Om in mijn AOD bij Giesbers verder te kunnen gaan met dit vraagstuk, had ik volgens mij de expertise van iemand als bedrijfskundestudent David meer dan nodig.”

Steun
Op een andere manier dan Tristan, betrad ook David ongebruikelijke paden met zijn AOD. Bij Bedrijfskunde studeer je namelijk gewoonlijk helemaal solo af. David deed de aanvraag om het anders te doen, samen met Tristan, en dit werd gehonoreerd. Zelfs ondersteund, want Desmond Hulsteijn, eigenlijk ‘alleen maar’ Davids afstudeerbegeleider, zei: Jongens, ik ben er ook voor jullie allebei.

Nieuwe partners
Bij Giesbers zagen ze het meteen zitten, deze bijzondere samenwerking. Paul van Doorn (46), bedrijfskundige en bouwkundige bij Giesbers en ook afstudeerbegeleider: We zijn al behoorlijk met duurzaamheid en circulariteit bezig en we weten dat samenwerking met partners en stakeholders uit het hele werkveld cruciaal is. Zodra je bijvoorbeeld het eigendomsmodel loslaat en overgaat naar het servicemodel, moet je op zoek naar partners waar je voorheen niet mee te maken had. Je hebt een bedrijf nodig dat nadenkt over vervangbaarheid van modules, een ander bedrijf dat bekwaam is in het refurbishen, je moet de juridische aspecten bekijken en tenslotte komt er marketing en zelfs wat psychologie bij kijken, want hoe krijg je het aan de man die bezit gewend is? David bevestigt: “Tristan en ik hebben contacten gelegd met innoverende partijen uit een breed spectrum van stakeholders. Vaak ook startups!”

Creatieve oplossingen
Echt waar”, vervolgt Paul: “We moeten allerlei oude conventies loslaten. De samenleving verandert razendsnel en vraagt om creatieve antwoorden. Daarom is zo waardevol wat Tristan en David hebben gedaan! En ondanks dat de HAN mogelijk maakte wat ze wilden doen, hebben beide studenten ook geregeld gebotst met de systemen van hun opleidingen waarin het niet helemaal paste wat ze deden. Wat een doorzetting en extra energie heeft het van ze gevraagd!

Tristan knikt. Hij kan het volledig beamen. Van de twee is hij de creatieve, degene die altijd weer oplossingen zoekt, terwijl David de precisie voor zijn rekening neemt én goed is in het leggen van verbanden. De belangstelling voor het circulaire hadden ze al gemeen. David liep eerder stage bij het HAN Centrum Meervoudige Waardecreatie en ontmoette daar Huub Schoenaker, wiens denkbeelden veel indruk op hem maakten. Daarna volgde hij de HAN-minor Circulaire Economie. Ook Tristan volgde die minor en raakte geïnspireerd door Frank Croes. Tristan: “Het past bij me om buiten de gebaande paden te treden en ik denk ook dat ik straks een streepje voor heb op de arbeidsmarkt. Simpelweg door mijn ervaringen op circulair gebied.”

Inclusiviteit
De resultaten van hun AOD, wordt daar iets mee gedaan? Paul: “Wat ons betreft vormen deze de basis voor pilots die we gaan uitvoeren. Het is een prachtig principe, dat servicemodel, want we raken aan drie vlakken: energietransitie, circulariteit én aan inclusiviteit. Bij het servicemodel blijken namelijk op termijn de maandlasten voor de gebruiker lager dan in geval van eigendom. Dat komt omdat de leverancier belang heeft bij degelijke installaties die weinig onderhoud vragen en lang meegaan. Bovendien gaat de hypotheeksom beduidend omlaag, omdat gehuurde installaties niet onder het bezit vallen. Zo wordt kopen voor meer mensen mogelijk, denk aan de benarde positie van starters op de huidige woningmarkt. Heel mooi toch? De resultaten van het onderzoek van Tristan en David zijn heel bemoedigend.”

Erkenning
Je mag aannemen dat de twee studenten met hun bruikbare en ongewone onderzoek hoge cijfers hebben gehaald. Dit pakte iets anders uit. Ook hier bleek een botsing met sommige eisen en kaders van de opleidingen. Door hun brede, holistische aanpak heeft het werk van beide studenten iets ingeboet aan vakinhoudelijk diepgang, wat z’n weerslag had op de beoordeling. Zeker Tristan, die zo geïnvesteerd heeft, had hier een teleurstelling te verwerken: “Ik heb het wel een plek kunnen geven intussen. En ik vind ook absoluut mijn weg verder, omdat het belangrijkste wat ik geleerd en ervaren heb is: alles is mogelijk, wat kan er toch veel uiteindelijk!

En David? (Denkt even na) “Wat ik vooral ontdekt heb, is dat mijn enthousiasme aanstekelijk kan werken. Dat heb je nodig, want de weg naar duurzaamheid vraagt ook veranderingen binnen een onderneming, daar moet omgedacht worden door alle betrokkenen!”

Paul: Wat je merkt, is dat het onderwijs nog een weg te gaan heeft. De bereidheid om vakoverstijgend te werken is er zeker, de visie ook! Maar de systemen zijn er nog niet helemaal klaar voor. Zo hebben deze twee naar mijn mening toch iets van de waardering misgelopen die hun toekomt. Tristan en David zijn zó ingesprongen op wat volgens mij de toekomstmuziek is van het ondernemen en bedrijfsvoeren: dingen durven doen, het onbekende onderzoeken, totaal nieuwe samenwerkingsverbanden aangaan, circulariteit en inclusiviteit omarmen. Ze verdienen wat mij betreft een hele dikke pluim.

Baan en master
En verder? Tristan wil de HAN-master Circulaire Economie gaan volgen. Eerst gaat hij nog werken, als het even kan bij Giesbers. Studeert David ook verder? “Nee, dat toch maar niet. Ik ben nu op zoek naar een baan, het liefst één waarin ik aan de slag kan met circulaire economie.”

Waar beide studenten ook terechtkomen, ze zullen voortborduren op hun ervaringen, en hun enthousiasme voor circulariteit en inclusiviteit verder uitdragen!

Nijmegen, 20 februari 2020
Janet Steenhuis